“Kök 3 rasyonel mi” konusu son dönemde oldukça merak ediliyor. Biz de sizler için detaylı bir içerik hazırladık.
Kök 3 rasyonel mi?
Bazı sorular vardır, cevabı sınıfta verilir ama zihinden hiç çıkmaz. “Kök 3 rasyonel mi?” sorusu benim için tam olarak böyle bir şeydi. Kayseri’de, soğuk bir kış akşamı, küçük odamda defterimin kenarına yazdığım o soru… O gün sadece matematik çözmüyordum, aslında kendi içimde bir şeyleri de çözmeye çalışıyordum.
Dışarıda kar sessizce yağıyordu. Pencerenin kenarına yaklaşınca camın buğusunda kendi yansımamı görüyordum. O an tek düşündüğüm şey şuydu: Kök 3 rasyonel mi? Bu basit gibi görünen soru neden içimde bu kadar büyük bir boşluk açıyordu?
Kök 3 rasyonel mi? sorusuyla ilk karşılaşma
Lisede matematik dersinde hocamız tahtaya büyük harflerle yazmıştı:
√3
Sonra dönüp sınıfa bakmıştı ve sormuştu:
“Biri bana söylesin, kök 3 rasyonel mi?”
O an sınıfta bir sessizlik olmuştu. Ben içimden “kesin öyledir” diye düşünmüştüm. Çünkü o zamana kadar öğrendiğim her şey bana sayıların ya kesirli ya da tam olduğunu söylüyordu. 3 güzel bir sayıydı, kökü de güzel bir sonuç vermeliydi diye düşünmüştüm.
Ama sonra cevap geldi:
“Hayır, irrasyonel.”
O kelimeyi ilk kez orada duymuştum. İrrasyonel.
O an sanki sadece bir matematik sorusu değil, içimde bir şey kırılmıştı. Çünkü düzenli olduğunu sandığım dünya bir anda düzensizleşmişti.
Kök 3 rasyonel mi? sorusunun anlamını öğrenmek
Sonra öğrendim ki rasyonel sayı demek, iki tam sayının birbirine oranı demekmiş. Yani:
a / b şeklinde yazılabilen sayılar.
Ama kök 3… hiçbir zaman tam olarak böyle yazılamıyormuş.
Yaklaşık değerler var:
1.732…
1.73205…
1.7320508…
Ama sonsuza kadar gidiyor ve hiçbir zaman bitmiyor.
Bunu öğrendiğimde içimde garip bir huzursuzluk oluşmuştu. Çünkü hayatımda ilk kez bir şeyin “tam olarak ifade edilememesi” fikriyle karşılaşmıştım.
Kayseri’de akşamları çay içerken defterime şunu yazmıştım:
“Eğer kök 3 rasyonel değilse, bazı şeyler neden tam olmak zorunda değil?”
O zamanlar bunu sadece matematik sanıyordum. Ama aslında hislerimle ilgiliymiş.
Kayseri’de bir kış akşamı ve kök 3 rasyonel mi? sorusu
Bir kış günüydü. Okuldan dönmüştüm. Ellerim üşümüştü, montumun fermuarı yarıya kadar açıktı. Evde soba yanıyordu ama içimdeki soğuk geçmiyordu.
Masama oturdum, defterimi açtım. O gün tekrar tekrar aynı soruyu yazdım:
Kök 3 rasyonel mi?
Yanına da şunu karaladım:
“Hayır, ama neden içimde bu kadar büyüyor?”
O gün aslında sadece matematik çalışmıyordum. Bir arkadaşımı düşünüyordum. Uzun zamandır konuşmadığımız birini. Onunla aramızdaki şey de kök 3 gibiydi sanki. Ne tam bitmişti ne de tam devam ediyordu.
Bir şeyler vardı ama asla “tam” değildi.
İçimdeki hayal kırıklığı o gün daha da büyüdü. Çünkü bazı şeylerin net bir cevabı olmamasını kabul etmek zordu.
Kök 3 rasyonel mi? sorusunun beni duygusal olarak vurduğu an
Bir gün matematik etütünde öğretmen tahtaya bir soru yazdı. Kök 3’ün yaklaşık değerini kullanarak bir problem çözmemizi istedi.
Herkes hesap yapıyordu. Ben ise bir anda dalıp gittim.
Kök 3 rasyonel mi?
Bu soru zihnime geri geldi. Defterimde sayıları karıştırırken aslında içimdeki karmaşayı da karıştırıyordum.
O an fark ettim ki ben sadece bir sayı öğrenmemiştim. Bir gerçeklik öğrenmiştim: her şey tam olmak zorunda değil.
Ama bunu kabul etmek kolay değildi.
Çünkü insan olarak biz hep tamamlanmak isteriz. Net cevaplar, net duygular, net başlangıçlar ve bitişler…
Ama kök 3 öyle değildi.
Kök 3 rasyonel mi? ve yarım kalan duygular
Zaman geçtikçe bu soru benim için sadece matematik olmaktan çıktı. Bir tür metafor haline geldi.
Bir gün okuldan çıkarken eski bir arkadaşımla karşılaştım. Konuştuk ama konuşmamız eksikti. Sanki cümleler yarım kalıyordu. O an aklıma yine aynı şey geldi:
Kök 3 rasyonel mi?
Hayırdı.
Ve belki de bazı ilişkiler de rasyonel değildi. Tam bir karşılığı yoktu. Açıklanabilir değildi.
Eve döndüğümde defterime uzun uzun yazdım:
“Bazı insanlar kök 3 gibidir. Yaklaşabilirsin ama asla tam olarak ifade edemezsin.”
O yazıyı yazarken gözlerim dolmuştu. Çünkü bunu kabul etmek kolay değildi.
Kök 3 rasyonel mi? sorusuyla büyümek
Üniversiteye hazırlanırken bu soru tekrar karşıma çıktı. Deneme sınavlarında, testlerde, tekrar tekrar.
Ama artık farklı bakıyordum.
Artık biliyordum ki:
Kök 3 irrasyoneldir
Sonsuz ondalık içerir
Tam olarak kesirle ifade edilemez
Ama bu bilgiden daha önemli bir şey öğrenmiştim.
Mükemmel olmayan şeyler de gerçektir.
Kayseri’nin soğuk sabahlarında otobüse binerken defterime baktığımda, o eski yazılarımı görüyordum. “Kök 3 rasyonel mi?” sorusu artık beni üzmüyordu. Ama bana bir şey hatırlatıyordu.
Tam olmayan şeylerin de bir anlamı vardır.
Kök 3 rasyonel mi? ve içimde kalan boşluk
Yine de içimde tamamen kapanmayan bir şey vardı. Çünkü insan bazı şeyleri bilse bile hissetmeyi bırakmaz.
Bazen geceleri, sessizliğin içinde aynı soru geri geliyordu:
Kök 3 rasyonel mi?
Ve ben artık cevabı bilsem de, o sorunun bana hissettirdiklerini unutamıyordum.
Çünkü mesele artık matematik değildi. Mesele, tamamlanmayan şeylerle yaşamayı öğrenmekti.
Bir defter sayfasında şunu yazmıştım:
“Eğer kök 3 bile tam değilse, ben neden her şeyi tam hissetmek zorundayım?”
O cümle uzun süre içimde kaldı.
Kök 3 rasyonel mi? sorusunun bende bıraktığı iz
Bugün geriye dönüp baktığımda, o soru sadece bir matematik konusu gibi görünmüyor. Kayseri’de küçük odamda başlayan o düşünce, aslında büyümemin bir parçası olmuş gibi.
Kök 3 rasyonel mi?
Hayır.
Ama bu “hayır”, bana hayatın her zaman net olmadığını öğretti. Bazı şeyler sonsuz, bazı şeyler eksik, bazı şeyler tanımsız gibi görünür.
Ve belki de en önemlisi şu:
Eksiklik, her zaman yanlış değildir.
Bunu anlamak zaman aldı. Ama anladığımda, içimde garip bir huzur oluştu.
Çünkü artık biliyorum: bazı soruların cevabı değil, hissettirdikleri kalır insanda.
Ve kök 3, benim için hep o hislerden biri olarak kalacak.
“Kök 3 rasyonel mi” konusunu beğendiyseniz Cosmoslighting sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.
Buna da Göz Atın: Kuzen kelimesi nereden gelir ?